Skarphedinn Andri war heute 30 Jahre alt – sein Opfergeschenk brachte fünf Menschen ein neues Leben

Ég þekkti Skarphéðinn ekki en hans ákvörðun um að gefa líffæri sín leikur stórt hlutverk í sögu líffæragjafa á Íslandi.

Það eru til [rannsóknir frá aldamótum í Læknablaðinu um tíðni líffæragjafa á Íslandi](https://www.laeknabladid.is/2005/05/nr/1996), það er eitt sláandi í þeim: í þeim tilfellum þar sem líffæragjöf var möguleiki hefur fjölskylda eða aðstandendur komið í veg fyrir það í uþb 40% tilvika.

Þetta er sérstaklega sláandi í ljósi þess að vel yfir 95% Íslendinga eru hlynntir því að gefa líffæri sín eftir andlát. Fjölskyldan giskar hreinlega oftast vitlaust þegar hún segir nei.

Skarphéðinn hafði einn og sér leyst ráðgátuna um hvernig væri hægt að fjölga líffæragjöfum: *Tala um málið. Hvetja fólk til þess að lýsa yfir vilja sínum og segja fjölskyldu sinni frá því.*

Það sem stendur á nánum aðstandendum sem þurfa að taka lokaákvörðun um líffæragjöf er oftast óvissa um hvort viðkomandi hafi mögulega verið andvígur því að gefa líffæri sín.

Eftir að Skarphéðinn lést og mál hans kom upp í fjölmiðlum, og hefur verið vakið upp á hverju ári á degi líffæragjafa, skaust Ísland á toppinn í tölfræði um líffræðagjafir á heimsvísu, var (um stund) við hliðiná Spáni í tíðni líffæragjafa – en Spánverjar höfðu náð þeim árangri með þjóðarátaki, með líffæragjafateymi á hverjum einasta spítala í landinu til að fjölga gjöfum. (Eitt af því sem virkaði best hjá þeim var að þrefalda tímann sem fór í samtal við fjölskylduna um líffæragjöfina)

Skarphéðinn hafði samt leyst málið á sinn hátt, það þurfti ekki að koma til þess að lögunum um ætlað samþykki yrði breytt (það gerðist síðar), eða að koma sérstöku teymi inn á spítalana. Sagan hans og ákvörðun um gjöf hefur haft sömu áhrif.

Látið aðstandendur vita ef þið viljið gerast líffæragjafar. Þau taka lokaákvörðunina og hún er oft tekin við erfiðar aðstæður þar sem ekki er hægt að tryggja að rétt ákvörðun sé tekin. Ef þið látið vita er engin hætta á að einhver þurfi að velkjast um í vafa um hvort hann hafi valið rétt eða rangt, sem er það sem fólk óttast helst þegar það þarf að taka ákvörðunina án upplýsinga frá hinum látna.