Die Regierung verwirft einen seit Jahren vorbereiteten Plan, aktiv auf Menschen zuzugehen, die auf Sozialhilfe verzichten. „Das ist sehr unklug“

[Archive](https://archive.ph/Brkjg)

**Kabinet schrapt jarenlang voorbereid plan om mensen die bijstand mislopen actief te benaderen. ‘Dit is heel onverstandig’**

Extra bezuiniging – Meer dan 150.000 mensen leven onnodig onder het bestaansminimum doordat zij niet de bijstandsuitkering krijgen waar ze recht op hebben. Het kabinet schrapt nu het voornemen om deze mensen actief te benaderen. En dat terwijl het politiek onomstreden was. Gemeenten zijn vol onbegrip.

Het kabinet-Jetten schrapt een jarenlang voorbereid plan om mensen met recht op een bijstandsuitkering actief te benaderen. Er werd veel verwacht van dit plan om armoede te verminderen, onder meer onder werkenden. Maar het kabinet wil het geld dat eerdere kabinetten hiervoor reserveerden, uiteindelijk 30 miljoen euro per jaar, gebruiken om gaten elders op de begroting te dichten.

Deze gevoelige, nieuwe bezuiniging op de sociale zekerheid staat in de vrijdag gepubliceerde bijstelling van de begroting, de Voorjaarsnota, maar was tot nu toe nog nauwelijks opgemerkt. Gemeenten, die de bijstand en het armoedebeleid uitvoeren, reageren vol onbegrip. „Dit lijkt een makkelijke bezuiniging, maar het is een hele onverstandige”, zegt Marianne van der Sloot (CDA), wethouder Werk en Inkomen in Den Bosch en bestuurslid bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Naar schatting een op de drie mensen die recht hebben op een bijstandsuitkering maakt daar geen gebruik van, bijvoorbeeld omdat ze niet weten dat ze er recht op hebben, het ingewikkeld vinden, bang zijn voor strenge regels, of omdat ze het lastig vinden om zelf actie te ondernemen. Daarmee leven er meer dan 150.000 mensen onder het bestaansminimum terwijl dat niet nodig zou zijn.

Het gaat bijvoorbeeld om werkende armen, zegt Van der Sloot, met een laagbetaalde deeltijdbaan onder het bestaansminimum. Zij weten vaak niet dat ze recht hebben op een aanvullende bijstandsuitkering. „En voor ons is het heel lastig om deze groep in beeld te krijgen.” Maar als het wel lukt om iemand te vinden, blijken er vaak veel meer problemen te zijn. „Dan helpen we hen bijvoorbeeld meteen om in een schuldentraject te komen, of richting de geestelijke gezondheidszorg.”

De landelijke overheid heeft wél de gegevens die nodig zijn om de verschillende groepen met rechthebbenden te vinden. Maar wegens privacyregels mogen ze die namen niet delen met gemeenten. De Tweede Kamer bespreekt binnenkort een wetsvoorstel dat deze wettelijke belemmering wegneemt, voor de bijstand en voor andere inkomensregelingen.

Maar het budget dat nodig was voor de verwachte toename van bijstandsontvangers, wordt nu dus geschrapt. Het kabinet wil de nieuwe mogelijkheid voor gegevensdelen nu alleen gaan gebruiken om rechthebbenden van andere, specifiekere minimaregelingen te benaderen, voor mensen met een onvolledige AOW-uitkering of een kleine uitkering van het UWV.

**Diepe schulden**

Op de lange termijn had dit plan juist veel geld kunnen besparen, denkt wethouder Van der Sloot. Mensen die onder het bestaansminimum leven, zegt zij, komen vaak pas in beeld bij de gemeente „als ze al diep in de schulden zitten”.

Ook Mariëlle Paul (VVD), de vorige minister van Sociale Zaken, wees in december nog op de financiële voordelen van dit plan. „We verwachten dat hierdoor meer participatie plaatsvindt, minder schulden worden opgebouwd en dat dit voor mensen in veel gevallen bijvoorbeeld leidt tot een betere gezondheid”, zei ze in de Tweede Kamer.

Het plan leek dan ook politiek onomstreden. Van links tot rechts noemden politici het logisch dat alle rechthebbenden een uitkering kunnen krijgen. „Het is natuurlijk heel erg gek”, zei toenmalig staatssecretaris Jurgen Nobel (Participatie, VVD) in 2024, „dat we allerlei maatregelen hebben waar geen gebruik van wordt gemaakt. We hebben een heel complex stelsel bedacht dat uiteindelijk niet werkt voor mensen.”

Dat het plan nu toch geschrapt wordt, is dan ook volledig financieel gedreven. Een „versobering” noemt het kabinet het in de Voorjaarsnota. Het is een van de manieren waarop het kabinet een tegenvaller bij de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA wil betalen. Daar neemt het aantal aanvragen van langdurig zieke werknemers harder toe dan eerder verwacht werd.

Maar de bijstand is het laatste sociale vangnet in Nederland, zegt wethouder Van der Sloot. En de komende jaren worden mogelijk veel meer mensen daar afhankelijk van, als de geplande versoberingen van de werknemersuitkeringen voor werklozen (WW) en arbeidsongeschikten (WIA) doorgaan. Van der Sloot: „Laten we dit vangnet dan alsjeblieft stevig en goed bereikbaar maken.”

Gemeenten dringen er bij het kabinet op aan, zegt Van der Sloot, dat dit plan alsnog wordt doorgezet. Binnenkort spreekt zij namens de VNG met de ministers van Sociale Zaken. „Dan ga ik dit zeker op tafel leggen, onderbouwd met alle argumenten en voorbeelden die we kunnen vinden. En dat zijn er veel.”

Dinsdagavond reageerde minister Thierry Aartsen (Participatie, VVD) in de Tweede Kamer. Het kabinet was „genoodzaakt” dit geld elders te gebruiken, zei hij, maar zou er op een later moment alsnog geld voor kunnen uittrekken.

Gatverdamme. Ze krijgen uiteindelijk meer geld in de kas als ze deze mensen ook helpen, maar he. Stel je voor dat we de minderen beter gaan ondersteunen!

Leren van het toeslagenschandaal en dichter bij de burger staan doen we dus vooral als het past binnen de begroting.

Treurig rechts beleid. Ik had D66 vriendelijker en inclusiever gedacht.

Dacht überhaupt dat ze met GL/PvdA en VVD een breed middenkabinet zou vormen. 
Als één van die partijen de ander dan uit principe uitsluit (dus niet vanwege ondemocratisch en racistisch gedachtengoed – de enige valide reden om partijen categorisch uit te sluiten), zou ik denken ‚your loss, maar we laten ons niet gijzelen, dan gaan we dus met links verder, wees welkom om als je over jezelf heen bent alsnog aan te sluiten bij het feest.‘

Na die eerste teleurstelling wordt er nu dus ook vies rechts beleid gevoerd, over de ruggen van de mensen die het het meest moeilijk hebben in onze samenleving.

Wat een teleurstelling, D66. Ik had jullie hoger zitten.

Het kan wèl, nóg killer beleid.
Een stem op d66 is niet de menselijke stem die mensen denken dat het is.