Plan zur Angleichung des Stimmengewichts – RÚV.is

> Dómsmálaráðherra hefur skipað starfshóp um jöfnun atkvæðavægis í Alþingiskosningum. Formaður starfshópsins segir þrjá þætti helst til skoðunar: Jafnt vægi atkvæða á landsvísu, jafnvægi á milli flokka og að koma þurfi í veg fyrir dauð atkvæði.

> Ólafur Þ. Harðarson, formaður starfshópsins, segir breytingarnar helst snúa að jafnvægi atkvæða á landsvísu í þingkosningum. Auk hans skipa hópinn Sigrún Helga Lund, prófessor í tölfræði við Háskóla Íslands, og Þorkell Helgason, prófessor í stærðfræði.

> # Jafnvægi á milli flokka
>
> Varðandi jafnvægi á milli flokka segir Ólafur það snúa að því hversu marga þingmenn flokkar frá út frá atkvæðum.
>
> „Það er að segja að stjórnmálaflokkar fái þingmannatölu í réttu samræmi við atkvæðatölu sína í landinu,“ segir Ólafur. Þetta hafi tekist í síðustu kosningum en í fernum kosningum þar á undan hafi einhver flokkur fengið einum manni of mikið miðað við atkvæðafjölda.
>
> # Jafnvægi milli landshluta
>
> Næsta atriði er jafnvægi milli landshluta þar sem leitast verður við að auka jafnræði í atkvæðavægi á milli landshluta.
>
> „Á Íslandi hefur misvægi á milli landshluta verið það langmesta á Norðurlöndunum, sirka helmingi meira en í Noregi, þar sem er þó töluvert misvægi. En á hinum Norðurlöndunum er ekkert misvægi,“ segir Ólafur.
>
> Þá sé lítið eða ekkert misvægi atkvæða á milli landshluta í flestum löndum í Vestur-Evrópu.
>
> Við jöfnun atkvæða á landsvísu segir Ólafur að horft verði til þess að atkvæðisréttur sé mannréttindamál. „Hann er ekki skiptimynt,“ segir hann. Þó að mögulega muni halla á landsbyggðina í einhverjum málum þá sé ekki rétta leiðin að láta landsbyggðafólk hafa aukið atkvæðavægi.
>
> „[Erlendis] telja menn að mannréttindasjónarmiðin, um að það sé eitt atkvæði á mann en ekki tvö eða þrjú á suma og eitt á aðra, það sjónarmið hefur í vaxandi mæli orðið ofan á í allri umræðu um kosningaskipan í öllum nágrannalöndunum,“ segir Ólafur
>
> # Færri dauð atkvæði
>
> Hið þriðja sem Ólafur nefnir er hvort ekki sé hægt að koma í veg fyrir að stór hluti atkvæða falli dauður. Ríflega 10% atkvæða höfðu ekkert vægi í síðustu kosningum þar sem þau féllu til flokka sem ekki komust inn á þing.
>
> „Það er vegna þess að það er 5% þröskuldur sem er bundinn í stjórnarskrá, segir Ólafur. Við munum ekki gera neinar tillögur um breytingar á stjórnarskránni en hugum að öðrum leiðum sem hugsanlega gætu komið þarna á móti.
>
> —
>
> Ólafur segir starfshópinn þó rétt að hefja störf. Því sé of snemmt að tiltaka í smáatriðum hvaða tillögur verði lagðar fram.

Stytt útgáfa af [fréttinni](https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-10-26-aetla-ad-jafna-atkvaedavaegi-457197).