Überfüllte Schuppen mit Kartoffeln, aber keine günstigeren Pommes: Pommes-Frites-Hersteller erklärt, warum

**Overvolle schuren met aardappelen, maar geen goedkopere patat: frietbakker legt uit hoe dat zit**

Omdat in heel Nederland een overschot is, kunnen veel boeren hun aardappelen aan de straatstenen niet kwijt. Desondanks wordt die zak patat in je hand maar niet goedkoper. Waarom? De bekende frietbakker Bram Ladage, die al zijn aardappelen uit de Hoeksche Waard haalt, legt uit.

Het is momenteel spitsuur in de polder. Er wordt gezaaid en gepoot, maar de sfeer onder de agrariërs is verre van feestelijk. In de opslagloodsen liggen namelijk nog duizenden kilo’s aardappelen waar niemand op lijkt te wachten.

Martin de Ruiter, agrariër uit Strijen, zag de bui al hangen. Een paar jaar geleden schreeuwden de frietfabrieken nog om meer, waardoor boeren massaal extra aardappelen gingen poten. „Het areaal groeide in korte tijd met wel 25 procent”, vertelt hij.

**Veranderde wereldmarkt**

De combinatie van die schaalvergroting en een bovengemiddelde oogst vorig jaar zorgde voor overvolle magazijnen. Maar de echte klap kwam uit onverwachte hoek: de wereldmarkt veranderde.

Jarenlang was Nederland dé hofleverancier van pootaardappelen voor landen als India en China. Die landen hebben de teelt nu zelf in de vingers, legt De Ruiter uit.

„Ze hebben eigen fabrieken gebouwd en exporteren inmiddels zelf, nota bene naar Amerika, tegen prijzen waar wij niet tegenop kunnen. Die afzetmarkt zijn we simpelweg kwijt.”

**‘Lastig verhaal’**

De realiteit is hard: boeren moeten soms geld toeleggen om hun schuren leeg te krijgen. Anja van den Hoek, van familiebedrijf VOF Van den Hoek uit Heinenoord, noemt het een ‘lastig verhaal’.

„Je doet zo je best voor een mooi en gezond product. Als je dan ziet dat er wereldwijd tekorten zijn, maar wij hier op een overschot zitten waar we nauwelijks een vergoeding voor krijgen… dat steekt. Zeker als de prijs in de winkel voor de consument gelijk blijft.”

Als de grondstof bijna niets meer waard is, waarom kost een ‘Brammetje’ dan nog steeds hetzelfde? Rosa van Leeuwen van Bram Ladage, dat al zijn aardappelen uit de Hoeksche Waard haalt, is daar helder over.

„De aardappel zelf is maar een fractie van onze kosten. De prijs van een zak patat wordt vooral bepaald door energie, frituurolie en personeel. Die kosten zijn alleen maar gestegen.”

Bovendien werkt de bekende frietketen, met 43 filialen in de regio, niet met dagkoersen. Al tien jaar doen zij zaken met een vaste club lokale boeren onder de vlag van Novifarm.

**Vaste prijsafspraken**

„Wij maken vooraf duidelijke afspraken over de prijs. We profiteren dus niet van tijdelijke overschotten op de vrije markt, maar we bieden onze boeren wel het hele jaar door zekerheid en een eerlijke vergoeding. In ruil daarvoor krijgen wij kwaliteit en innovatie.”

Volgens Van Leeuwen worden de kaarten elk oogstjaar opnieuw geschud. „Eén droge zomer in Europa en er kan ineens weer een tekort ontstaan. Zo wisselvallig is de markt. Of dit overschot nu structureel of tijdelijk is, moet nog blijken.”

Toch heeft de Hoeksche Waard een troef in handen. De rijke kleigrond en de toegang tot kwalitatief goed oppervlaktewater bieden een enorm voordeel ten opzichte van gebieden waar grondwater schaars wordt.

Voor Martin de Ruiter woog dat voordeel niet meer op tegen de druk; hij stopte met leveren aan de industrie. „Ik kan niet goed meer tegen stress en aardappelen telen is altijd stress.”

Ondanks de mondiale verschuivingen blijft Bram Ladage trouw aan de polder. „Vergeleken met de grote multinationals zijn wij maar een kleine speler”, besluit Van Leeuwen.

„Maar we nemen onze verantwoordelijkheid door vast te houden aan de kortst mogelijke keten: direct van de boer, gegarandeerd geteeld in de Zuid-Hollandse klei.”

Is er wel goedkopere friet van de patatbakker?

Vaste prijsafspreken draaien de nek om van aardappeltelers ook. Was mooie docu over van onze collega’s in belgie. Door een aardappelverwerker daarzo. Zal ook hier wel zo zijn.

Meer aardappelen betekent niet opeens: hallo teleportatie. Dus transport kosten spelen in elk geval een rol. En zo zijn er wellicht ook nog andere factoren.