Das neue ÖPNV-Ticket kommt

[archive](https://archive.ph/rg6Zd)

**De nieuwe OV-pas komt eraan**

Openbaar vervoer – Een nieuwe pas voor openbaarvervoergebruikers komt eraan. Hoe betalen in bus, trein, tram en metro fundamenteel verandert.

In- en uitchecken kan straks met de nieuwe OV-pas, die de oude OV-chipkaart vervangt. Ook inchecken met een digitale betaalpas (op je mobiele telefoon) blijft mogelijk.

Wie reist met het openbaar vervoer kent de piepjes. Eén geluidje: inchecken gelukt. Twee keer: uitchecken oké. Dissonante piepjes: let op, er ging iets mis.

Die vertrouwde geluiden blijven, zegt Bas van Weele. „Ze zitten in het onderbewuste geheugen van veel reizigers.” Maar achter die piepjes, zegt de programmadirecteur van betaalsysteem OVpay, voltrekt zich dezer dagen een van de grootste veranderingen in het Nederlandse openbaar vervoer sinds het einde van de strippenkaart en de introductie van de OV-chipkaart.

OVpay is het betaalprogramma van de negen bus- en treinbedrijven die in Nederland het openbaar vervoer verzorgen en hun coöperatie Translink. Twee jaar geleden introduceerden Van Weele en zijn collega’s reizen met je betaalpas. Zo kan iedereen (ook buitenlandse reizigers) reizen op rekening: je betaalt achteraf. En nu werken zij aan de vervanger van de (technisch verouderde) OV-chipkaart, de OV-pas. Daarmee reis je op een moderne manier op saldo, prepaid dus. De totale vervanging kost de ov-branche 100 tot 150 miljoen euro. Overigens blijft het ook in de nieuwe situatie mogelijk met je (digitale of fysieke) bankpas in- en uit te checken.

In november 2025 zijn de ov-bedrijven voorzichtig begonnen met het invoeren van de OV-pas. Om technische problemen te voorkomen doen ze dat langzaam: eerst krijgen reizigers van wie de OV-chipkaart verloopt ter vervanging een OV-pas aangeboden (die kost 6 euro, de oude OV-chipkaart was 7,50 euro). Daarmee kan je nu nog alleen reizen voor volledig tarief. De komende maanden gaan vervoerders ook hun abonnementen en kortingskaarten overzetten op de nieuwe OV-pas.

Uiterlijk eind 2027 verdwijnt de OV-chipkaart. Dan moeten vele miljoenen kaarten zijn vervangen. Iedereen moet om: forensen die reizen met een abonnement van het werk, studenten met hun ov-kaart, reizigers met een kortingskaart of ander abonnement.

Voor de dagelijkse reiziger lijkt het vooral een technische upgrade. Maar de overgang raakt aan fundamentele vragen: wie betaalt wanneer, hoe veilig en anoniem is betalen voor je reis nog, en wordt het ov hiermee werkelijk eenvoudiger?

De OV-chipkaart, in gebruik sinds 2007, is technisch verouderd. Het exclusief voor het ov ontworpen systeem is complex en duur om aan te passen. Alle info over reizen, saldo en abonnementen staat nu nog op de chip in de pas. Straks staat alles online, in je account op ovpay.nl.

De nieuwe OV-pas werkt technisch als een gewone bankpas en kent dezelfde hoogwaardige beveiliging. De chip op de kaart dient alleen nog om de reiziger te herkennen; verrekening en administratie gebeuren op servers van Translink.

Wie met een betaalpas van de bank reist, betaalt achteraf. Alle ritten van een dag worden verzameld en later in de nacht afgeschreven. De OV-pas werkt anders. Die is prepaid: er staat saldo op, of een abonnement.

Die keuze is bewust, zegt Van Weele. „Niet iedereen kan of wil met een betaalpas reizen.”

De nieuwe OV-pas is nog niet voor iedereen een alternatief. Sinds november 2025 kunnen reizigers die het volle tarief betalen (zonder abonnement en in de trein zonder korting) ermee uit de voeten. Leeftijdskorting kan al wel in bus, tram en metro. Veel abonnementen volgen later. Dat regelen vervoerders de komende maanden. NS-Business Card, studentenreisproduct, en extra’s als OV-fiets en P+R zijn nog niet beschikbaar op de nieuwe pas.

Studenten, NS-abonnees en zakelijke reizigers krijgen later bericht van hun vervoerder wanneer zij overstappen (in totaal 5 miljoen kaarten).

Volgens Translink verlaagt OVpay de drempel tot het ov voor met name incidentele reizigers. Wie niet vaak de trein, bus, tram of metro pakt, hoeft nu niet meer een kaartje te kopen, maar pakt simpelweg zijn bankkaart. Uit onderzoek van Translink onder 1.200 mensen (februari 2025) blijkt dat reizigers eerder voor het openbaar vervoer kiezen nu ze eenvoudig met hun betaalpas (vaak de digitale pas, ofwel via je telefoon) kunnen in- en uitchecken. Ook buitenlandse toeristen kunnen met hun eigen bankpas of credit card met het Nederlandse ov reizen. Inmiddels wordt ongeveer één op de vijf ritten met een betaalpas gemaakt; bij ritten tegen voltarief zelfs meer dan de helft.

Harde cijfers over extra reizigers zijn er niet, maar Van Weele ziet vooral effect bij toeristen en dagjesmensen. „Je hoeft geen kaart meer te kopen of saldo te laden. Dat maakt het ov toegankelijker voor mensen die het niet dagelijks gebruiken.”

Dat gemak heeft ook een keerzijde. Reizen met de betaalpas brengt nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Zo worden digitale wegwerpbetaalpassen – prepaidpassen die je na gebruik kan weggooien – misbruikt om gratis te reizen. Wie zo’n pas gebruikt en hem vóór het einde van de dag wist, kan de afschrijving ontlopen.

Volgens Van Weele wordt de controle daarop steeds beter, maar blijft het een kat-en-muisspel. „Het is actie en reactie, een wapenwedloop met kwaadwillenden.” Het percentage reisgeld dat zo niet kan worden geïnd, daalt. Juist daarom is de OV-pas prepaid: door vooraf te betalen of met saldo te reizen, is het risico dat de reis niet wordt betaald lager. Zo moet het nieuwe systeem uiteindelijk minder fraudegevoelig worden, aldus Van Weele. Fraude met de digitale bankpas blijft evenwel een punt van aandacht.

Ook aan toegankelijkheid is gedacht: de pas blijft magenta, net als de OV-chipkaart, en hij krijgt een voelbare inkeping in de bovenkant. Zo is hij herkenbaar voor blinden en slechtzienden.

Nu is alleen nog de fysieke OV-pas te koop (voor 6 euro). Eind 2026 volgt een digitale OV-pas voor in de ‘wallet’ op mobiel of smartwatch. Hiervoor trok Translink op met de Nederlandse bank bunq, maar dat liep spaak. Volgens bunq omdat Translink meer zou moeten betalen, volgens Translink vanwege „cultuurverschillen tussen beide organisaties”. Van Weele: „Het heeft ons een vertraging van een jaar bezorgd.” Volgens hem kan Translink nu zelf, zonder bank, een digitale OV-pas aanbieden.

Hier kan een gebruiker zijn naam laten zetten. Zo blijft de kaart herkenbaar, bijvoorbeeld voor huisgenoten. Het maakt de OV-pas minder anoniem.

Privacy blijft een gevoelig onderwerp. Met de OV-pas is anoniem betalen mogelijk. Je kan de kaart contant betalen en opladen in winkels of aan ov-loketten. „Maar dat is iets anders dan anoniem reizen”, zegt Van Weele. „Dat bestaat eigenlijk niet met alle toezicht en camera’s in stations en voertuigen.”

De echte belofte van het nieuwe OVpay-systeem ligt in wat nog moet komen, aldus Van Weele. Vervoerders kunnen onder meer diensten introduceren met prijsplafonds; de Amsterdamse stadsvervoerder GVB hanteert al een maximum van 10 euro per dag. Ook kan een vervoerder alternatieve kortingen aanbieden dankzij de OV-pas; reis je meer, dan krijg je meer korting.

Een langgekoesterde wens is ‘single check-in, check-out’ bij de trein: niet meer in- en uitchecken bij elke vervoerder afzonderlijk. „Dat willen we oppakken na 2027, als de OV-chipkaart helemaal is gestopt.” Eén incheckzuil voor alle vervoerders is actueel, nu zich steeds meer treinbedrijven (denk aan GoVolta en RRReis) aandienen die op het Nederlandse spoor willen rijden.

Voorlopig is Van Weeles boodschap vooral geruststellend. De piepjes blijven hetzelfde. De kleur blijft hetzelfde. En wie nog saldo op een chipkaart heeft, kan dat eenvoudig terugvragen, zegt Van Weele. „We willen niemand belemmeren. Het ov moet beschikbaar blijven voor iedereen.”

Van 7,50 naar 6 Euro voor een pas… Zijn ze ziek ofzo iets goedkoper maken ?

Ik snap niet dat we anno 2026 nog zo’n kut pasje nodig hebben. Kan dit niet gewoon allemaal met je mobiel? App? Desnoods pinpas? Ik heb al genoeg pasjes die ik overal moet meenemen.

Dus pas maar op!